Beşiktaş taraftarı yaklaşık üç yıl önce haklı olarak dönemin kulüp başkanı Fikret Orman’a tribünlerde tezahüratla beraber bir soru sordu: ‘Paralar nerede.’
Siyah-beyazlı ekibin taraftarlarının haklı sorusu Türkiye futbolunun son 20 senesinin özeti gibi. 90’lı yıllarda ligin yayın haklarının özel kanallar verilmesiyle beraber kulüplerin gelirinin artması ekonomik açıdan özellikle dört büyük kulübü farklı bir seviyeye taşıdı. Ancak para beraberinde huzuru getirmedi. Artan gelirler büyük kulüplerin her geçen gün daha savurgan davranmasına yol açık ve bu savurganlığın bedeli ağır oldu.
BORÇ BÜYÜYOR
Yıllar geçtikçe borç gittikçe büyürken kulüplerin ekonomik olarak krize girmesi uzun sürmedi. Özellikle dört büyükler en sıkıştıkları anda ise devletin ‘şefkatli’ ellerini hep üzerinde hissetti. Silinen vergi borçlarıyla başlayan süreç borç yapılandırmasına daha sonra yapılandırmanın da yeniden yapılandırılmasıyla devam ediyor.
‘ÖDENMESİ İMKÂNSIZ’
on olarak yapılan anlaşmada 5+2 yıl olan eski anlaşma, 7+2 olarak revize edildi. Peki 8,4 milyar liralık büyüklüğe sahip yeni anlaşma Türkiye futbolunun lokomatiflerini kurtarabilecek mi? Konuyla ilgili görüşlerini aldığımız Futbol Ekonomisti Gökhan Tiryaki yapılan herhangi bir yapılandırmanın kulüpleri ekonomik açıdan rahatlatacağını düşünmüyor. Tiryaki, “İki yıl anapara ödememe yapılmaması ile birlikte ek kullanılacak kredi sayesinde sorunları sadece iki yıl öteledi. Kulüplerin transfer anlayışlarının son transfer döneminde aynen devam ettiğini görüyoruz. Bunun yanı sıra her kulübün mali durumu farklı ve her kulübe aynı ödeme planının olması da sonucun olumsuz olacağına işaret ediyor” diyerek yapılan yeni anlaşmayı özetliyor ve ekliyor:
“Kulüplerin yöneticileri son 15 yılda neredeyse aynı insanlardan oluşuyor ve bu sorunun temelindeki kişilerin kulüpleri kurtaracağını inanmak gerçekçi değil. Bunun yanı sıra ülkedeki ve kulüplerdeki ekonomik durum ile birlikte kulüplerin gelirlerinin mevcut borçların 9 yılda dahi ödenebilmesi imkânsız.”
Türkiye’nin en büyük kulüplerinin sürekli borç batağında olması bir nevi imam-cemaat ilişkisi gibi ülkedeki tüm kulüplere sirayet etmiş durumda.
Lokomatiflerin rol model olduğu futbolda diğer kulüpler de onların izinde gidiyor. Tiryaki’ye bu düzenden nasıl kurtulacağını sorduğumuzda, “Ödeme planınının gerçekçi bir yapıya oturtulması gerekiyor. Kulüpler mali disiplini sağlamak şartıyla mevcut finansal yapılarına göre ödeme planlarının Beşiktaş ve Galatasaray’ın 13-15 yıl, Fenerbahçenin ise 15-20 yıl aralığında olması gerekiyor. Yüzde 25 nakit yaratmayan finansal yapıya kavuşmayan kulüplerin ödeme yapmaları hayalcilikten öteye gitmeyecek” ifadeleriyle cevaplıyor.
Ülkenin mevcut ekonomik yapısını göz önünde dört büyük kulübe yapılan kıyaklar malum. Bu konuyu cevaplamasını istediğimiz Gökhan Tiryaki şu ifadeleri kullanıyor:
‘KIYAK DEĞİL AMA…’
“Anlaşma şartlarına baktığımızda çok da kıyak diyemeyiz. Burada bankaların tahsil etmekte zorlandıkları hatta tahsil edemedikleri bir borcun yapılandırmasından bahsediyoruz. Örneğin Beşiktaş’ın raporlarına baktığımızda son 9 aydır bankalara borç ödemediğini görüyoruz. Bu yüzden bankalar açısından baktığımızda kıyaktan bahsetmek biraz haksızlık olur. Ancak burada değinmeden de geçmemeiz gereken bir taraf var. Hem ülkemizde hem de dünyadaki ekonomik durumu göz önünde bulundurduğumuzda kamu kaynaklarını kötü kullanan yöneticilerin iflas ettirdiği kulüplere bu imkânların sağlanması yanlış. Burada yapılması gereken geçmişte olanların değil, bugünden sonra kulüplerin harcamala alışkanlıklarına hem sınırlama hem de yaptırımlar getirilmelidir. Eğer bu konuda yeni spor kulüpleri yasasında tedbir alınmazsa ve kanun bir an önce yasalaşmazsa kıyak geçildiğini söyleyebiliriz.”
‘KULÜPLER ŞEFFAF DEĞİL
Son olarak kulüplerin ekonomik şeffaflığıyla ilgi konuşan Tiryaki, “Türkiye’de genel olarak yönetimlerde şeffaflıkla ilgili bir sorun var. Yasalarda olsa dahi bilgi açıklanmak istemiyor. İnsanın ister istemez konuda şeytanın avukatlığını yapıyor ve korkulacak ne olabilir de TFF’nin talimatlarında açıkca yazmasına rağmen açıklanmıyor diye soruyor. Gerçi federasyon kendi talimatlarını takip etmiyor kulüplerin uymasını bekleyelim. Bu konuda çarpıcı bir örnek de vereyim. Fenerbahçe’nin son Divan Kurulu toplantısında Ali Koç eğer imkânları olsa halka açık olan şirketin dahi tabi olunan regulasyonlardan dolayı açık olmamasını tercih edecekleri minvalinde konuştu. Kendi şirketin kurumsallığı üst düzeyde yaşatan kişiler dahi futbol ortamında bundan vazgeçiyor” diyor.
KAYNAK. BİRGÜN / Eren TUTEL
