Mori, bir toplantı sırasında kadınları küçük düşürücü sözler söylemiş, ardından dilediği özür ise samimi bulunmamıştı.
Muhalefetteki partilerin kadın milletvekillerinden olimpiyat oyunları gönüllülerine kadar halkın büyük kesiminden tepki gören eski başbakanlardan 83 yaşındaki Mori, geçen hafta katıldığı bir komite toplantısında “Kadınlar çok konuşuyor ve toplantılar uzadıkça uzuyor. Bu çok sinir bozucu ” demiş, toplantıda bulunan diğer delegeler arasında da bu yoruma gülenler olmuştu.
Mori’nin bu sözlerine tepki gecikmedi.
Muhalefetteki kadın milletvekilleri bu hafta Japon Parlamentosu’ndaki bir oturuma Mori’nin sözlerini protesto amacıyla bir örnek beyaz kıyafetle ve yakalarına taktıkları beyaz güllerle katıldılar.
Şu an Avustralya Açık Tenis Turnuvası’nda oynayan ve Olimpiyatlarda Japonya’yı temsil etmesi beklenen ünlü Japon tenisçi Naomi Osaka da Mori’nin sözlerini “cahilce” olarak niteledi.
3 milyar dolarlık sponsorlukla Tokyo Olimpiyatları’nın en büyük destekçilerinden biri olan Japon otomotiv devi Toyota ise yaptığı açıklamada Mori’nin sözlerini “gerçekten üzücü” bulduklarını söyledi.
Mori’ye tepki olarak Tokyo metropol hükümetine 1000’den fazla şikayet başvurusu geldiği açıklanırken Tokyo Olimpiyatları için çalışan binlerce gönüllü içinden yüzlercesi de Mori’nin Olimpiyat ruhunu temsil etmeyen bu sözleri nedeniyle istifa etmeye başladı.
Bir kamuoyu araştırmasına göre toplumun yüzde 60’ı tarafından “göreve layık olmadığı” için eleştirilen Mori önce istifa etmemiş, olayın kapanması için özür dilemişti.
Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) de bu özrün durumu yatıştıracağını ummuştu.
Ancak son olarak Tokyo’nun kadın Valisi Yuriko Koike’nin, Mori’nin sözleri ile ilgili gerçekçi bir açıklama yapılana dek IOC ile yapılacak olan toplantıya katılmayacağını söylemesi karşısında IOC de yeni bir açıklama yaparak Yoşiro Mori’yi kınadı.
Hükümette olimpiyatlardan sorumlu bakan Seiko Haşimoto, Mori ile telefonla görüştüğünü belirtip itibarı zedelenen hükümetin “güveni tekrar kazanmak ve Japonya içinde ve dışında çeşitlilik ve uyumu kesin olarak yaymak için daha çok çaba göstereceğini” söyledi.
Kyodo Haber Ajansı’nın haftasonunda yaptığı bir araştırmaya göre halkın yüzde 72 gibi ezici bir çoğunluğu salgın nedeniyle Tokyo Olimpiyatları’nın tekrar ertelenmesi veya tamamen iptal edilmesi gerektiğini düşünüyor.
Hesap verebilirliği olmayan eski kuşak
Japon sosyal medyasında hızla yayılan “rougai” (genç, çalışan ama ülke yönetiminde söz sahibi olmayan Japonlar’ın, yaşlı ve elit politikacı sınıfına duyduğu öfke) etiketinden de anlaşılacağı üzere olay Mori ve yaptığı gaf ile sınırlı değil.
Tepkilerini gösteren kadın hakları savunucuları, aslında Mori’nin yaptığı gafın, Japonya’da kadınlarla ilgili daha büyük bir sorunu işaret ettiği konusunda hemfikirler.
Konuyla ilgili ulusal ve uluslararası basına konuşan uzmanlardan Tokyo Üniversitesi sosyoloji profesörlerinden Kaori Hayaşi, bu durumu olağan sayan ve ülkede işlerin böyle yürüdüğüne inanan Mori ve çevresindeki eski kuşak politikacıların hesap verme korkusu olmadan böyle sözler sarf etme cesareti bulmasını eleştiriyor.
Hayaşi, “Fırtına dinince yine bildiklerini okumaya devam edebilecekler. Çünkü alışık oldukları kültür bu” diyor.
2000-2001 yılları arasında kısa bir süre başbakanlık yapan Yoşiro Mori, gençliğinde rugby oyuncusu iken aileden gelen geleneğe uyarak politikaya atılmış biri.
Mori, büyük tepki çeken sözlerinden sonra eşinden, kızından ve kız torunundan azar işittiğini söyledi.
Japonya’da kadınların politikadan ekonomiye toplumun tüm alanlarında temsil oranı diğer gelişmiş ülkeler seviyesinin çok altında.
Kadın-erkek eşitliği konusunda ülkeleri sıralayan Dünya Ekonomik Forumu Cinsiyet Uçurumu endeksinde Japonya 153 ülke arasından 121.ci olarak tarihindeki en kötü sırayı elde etti.
Japonya’da parlamentonun sadece yüzde 10’unu, borsaya kayıtlı şirketlerin ise sadece yüzde 5’ini kadın yöneticiler oluşturuyor.
Yoşiro Mori’nin yerine gelmesi beklenen isim olan Saburo Kawabuchi de Mori gibi seksenli yaşlarını süren bir isim. Eskiden Japonya Futbol Birliği başkanlığını yapmış olan ve kendi de eski bir atlet olan Kawabuchi şu an atletler için kurulan Olimpiyat Köyü’nün başkanlığını yapıyor.
Yoşiro Mori’nin gafı karşısında şu ana dek konuşmayan ve kendisi de popülerliğini hızla kaybetmekte olan Japonya Başbakanı Yoşihide Suga’nın açıklaması da merakla bekleniyor.
KAYNAK: BBC TÜRKÇE – ILGIN YORULMAZ
