Bakanlıktan yapılan açıklamada, “Türkiye ve Ermenistan arasındaki normalleşme süreci kapsamında, iki ülkenin Özel Temsilcileri Büyükelçi Serdar Kılıç ve Ermenistan Meclis Başkan Yardımcısı Ruben Rubinyan arasındaki müteakip görüşme, 24 Şubat tarihinde Viyana’da gerçekleştirilecektir” denildi.
Kılıç ve Rubinyan ilk olarak 14 Ocak 2022’de Moskova’da bir araya gelmiş ve 13 yıl aradan sonra Ankara ile Erivan arasında ilk temas gerçekleştirilmişti.
Bu görüşme sonrası Türkiye Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, müzakerelerin tam normalleşme hedefiyle ön şart olmaksızın sürdürmekte uzlaştıkları belirtilmişti.
Rusya Dışişleri Bakanlığı’nın ev sahipliğinde yapılan ilk görüşmenin, özel temsilciler ile heyetlerinin tanışmasına ve sürecin nasıl yürütüleceğine ilişkin görüş alışverişi yapmalarına olanak sağladı. Ermenistan’dan yapılan açıklamada, “önkoşulsuz” yapılacak görüşmeler sonucu Türkiye ile diplomatik ilişkilerin kurulması beklentisi dile getirildi. Ankara ve Erivan görüşmelere ilişkin ihtiyatlı bir iyimserlik içinde.
Ardından, normalleşme süreci kapsamında Erivan-İstanbul uçuşları, iki yıllık bir aradan sonra 2 Şubat 2022’de yeniden başladı. FlyOne havayollarına ait uçak, Erivan Zvartnots Havalimanı’ndan yerel saatle 18.00’de havalandıktan sonra Türkiye saatiyle 19.20’de İstanbul Havalimanı’na indi.
Türkiye ve Ermenistan, 2009’da İsviçre’nin arabuluculuğunda diplomatik ilişkilerin tesisi ve siyasi, ekonomik ilişkilerin geliştirilmesini amaçlayan ve Zürih Protokolleri olarak bilinen iki belgeye imza atmış ancak Bakü’nün Ankara’ya sert tepkisi nedeniyle protokoller askıya alınmıştı. Ermenistan Anayasa Mahkemesi de protokollerin onaylanması için bazı değişiklikler öngörmüş; Türkiye bu değişiklikleri kabul etmeyeceğini açıklamıştı. Türkiye’de protokoller hiçbir zaman meclise gitmedi. Türkiye, Ermenistan ile 2022’de başlayan sürecin tüm aşamalarını Azerbaycan ile koordine edeceğini daha önceden ilan etmişti.
Azerbaycan ve Ermenistan arasında 2020 sonbaharında çıkan ve Azeri ordusunun zaferiyle sonuçlanan Dağlık Karabağ Savaşı’nın en önemli sonuçlarından biri, Ankara-Erivan arasında ilişkilerin normalleşmesi için yeni bir fırsat penceresi yaratması olmuştu.
Türkiye, savaşın sonuçlanmasının ardından yaptığı açıklamalarla Ermenistan’ı bölgede yeni bir barış ve istikrar ortamı kurmak için yapıcı olmaya çağırmıştı. Ermenistan da Türkiye ile yeni bir sürecin başlayabileceği mesajını vermiş, Başbakan Nikol Paşinyan’ın 2021’de seçimleri kazanmasının ardından bu mesaj daha somut ifadelere ve adımlara bürünmüştü.
Aralık 2021’de iki ülke, aralarındaki ilişkileri normalleştirmek amacıyla doğrudan görüşmeler gerçekleştirmek üzere özel temsilciler atadıklarını açıkladı. Türkiye, 2014-2021 arasında Washington Büyükelçisi olarak görev yapmış olan diplomat Serdar Kılıç’ı, Ermenistan da önce Dışişleri Bakan Yardımcısı ve Parlamento Başkan Yardımcısı olarak görev yapan Ruben Rubenyan’ı özel temsilci olarak seçti.
