İstanbul Planlama Ajansı’nın Kentsel Dönüşüm Vaat Analizi Raporu’nda, İstanbul’daki kentsel dönüşüm projelerinde vaat edilen sözlerin yerine getirilmediği görülürken, kaynakların büyük oranda lüks konut yapımına aktarıldığı belirtildi. Rapor, TOKİ’nin İstanbul’da tamamladığı projelerin yüzde 80’ini üst ve orta sınıf konutlarının oluşturduğunu ortaya koydu.
İstanbul Planlama Ajansı, “Kent Gündemi Serisi”nin son raporu olan Kentsel Dönüşüm Vaat Analizi Raporu’nu yayımlandı. Raporda, Mehmet Özhaseki, Murat Kurum ve Erdoğan Bayraktar döneminde milyonlarca binanın dönüştürüleceği vaadinin verildiği, ancak 2002 yılından bu yana TOKİ’nin İstanbul’da 60 bin projenin tamamladığı belirtildi.
Ayrıca rapora göre, üst ve orta sınıf için hazırlanan konutlar tamamlanan projelerin yüzde 80’ini oluşturuyor.
Kaynaklar lüks konuta gitti
Yetkililerin söylem analizlerine yer verilen raporda öne çıkan bulgular şöyle:
“TOKİ’nin resmi verilerine göre 2002 yılından beri İstanbul’da toplam konut projesi sayısı 98 bin 846’dır. Bu projelerin 60 bin 632’si tamamlanmış, 38 bin 214’ü devam etmektedir. 14 bin 980 proje, kentsel dönüşüm amacı dışında üretilen üst segment konut olarak öne çıkmaktadır. Üst ve orta sınıf için hazırlanan konutlar tamamlanan projelerin yüzde 80’ini oluşturmaktadır.
Geniş imkanlara sahip TOKİ İstanbul’da 2018-2023 yılları arasında ortalama 3 bin konut tamamlayabilmiştir.
Son 20 yılda ülke genelinde Emlak Konut GYO tarafından 90 bini aşkın konut inşa edilmiştir, bu konutların yüzde 69’u lüks konuttur.
Kentsel dönüşüm ve gelişim projelerinde yer alan konutlar TOKİ tarafından üretilen konutların yalnızca yüzde 15,2’sini oluşturmaktadır.
TOKİ, Sosyal Konut Hamlesi aracılığıyla 2 sene içerisinde İstanbul’da son 20 yılda üretilen konut sayısı kadar konut üreteceğini taahhüt etmektedir.
Ürettiği konutun 9 katı TOKİ mağduru var
2019-2023 yılları arasında inşaatı başlamış ve devam eden proje sayısı 25 bin 490’dır. Ancak bunların yalnızca yüzde 10’u tamamlanmış, 2 bin 539 konut hak sahiplerine teslim edilmiştir. TOKİ ürettiği konutun 9 katı “TOKİ mağduru” üretmiştir.
TOKİ, bağlı iştirakleri eliyle kurduğu ortaklıklar ile birlikte kamu gücünün avantajından yararlanarak yüksek rantlı bölgelerde orta ve üst sınıfa konut üreten bir özel sektör aktörü gibi çalışmıştır.
2000-2019 yılları arasında kamu arazilerinin imara açılması sonucu 130 yüksek rantlı proje ile yalnızca imtiyazlı şirketlerin faydalanabildiği 85 milyar dolarlık rant yaratılmıştır. Bu rant İstanbul’u dört kere depreme hazırlayacak büyüklüktedir.
