Güne 8.80 TL’den başlayan euro ise öğle saatlerine gelmeden 8.84 TL’ye kadar yükseldi. Euro en son 1 Eylül’de aynı oranlara çıkmıştı. İngiliz Sterlini ise küçük bir oranda düşüş sergileyerek 9.78 TL’den alıcı buldu.
1 ABD Doları 8 Eylül 2020 tarihi ve 14.00 saati itibariyle 7.48 TL seviyesinde işlem gördü.
Covid-19 salgınında özellikle normalleşme döneminde yabancı para birimlerine karşı düşüş gösteren dolar neden özellikle Türkiye’de artıyor?
Sabancı Üniversitesi Finans Kürsü Başkanı Prof. Dr. Özgür Demirtaş fiyatı artan tüm ürünlerde olduğu gibi, dolardaki artışın da arz talep dengesi üzerine kurulduğunu belirtiyor.
Türkiye’deki özel sektörün uzun vadede 177 milyar dolar ödemesi gereken borcu bulunduğuna dikkat çeken Demirtaş, ancak ülkede bu kadar fazla dolar rezervi olmamaması sebebiyle doların arttığını belirtiyor.
“5 farklı yolla dolar bulunabilir”
Türkiye ya da herhangi bir ülkenin nasıl dolar bulabileceğini anlatan Demirtaş, bunun için bazı yöntemlere dikkat çekiyor.
Demirtaş, bu yöntemleri IMF’den borç almak, elindeki Amerikan tahvillerini satmak, SWAP yöntemi ve doğrudan yabancı yatırımcı çekmek olarak açıklıyor:
“Türkiye IMF’ye gidebilir. IMF düşük faizle kredi veriyor ancak IMF’nin borç verdiği ülkelerin ekonomisine müdahale etme hakkı bulunuyor. Bu gerçekleşirse, IMF büyük projeleri ya da memur alımlarını durdurabiliyor. Türkiye bunu da istemiyor. Türkiye elindeki Amerikan tahvillerini dolar karşılığında Amerika Birleşik Devletleri’ne (ABD) satabilir. Ancak Türkiye’nin elinde çok fazla ABD tahvili bulunmuyor. Başka bir yöntem ise takas, yani SWAP yöntemi. Takas yöntemiyle ABD’ye Türk Lirası (TL) verip karşılığında dolar alabiliriz. Ancak bunun olabilmesi için Türkiye’nin siyasi açıdan bazı feragatlar göstermesi lazım. Türkiye bunu da istemiyor. Yabancı yatırımcının Türkiye’ye gelmesi için faizlerin düşük olması ya da bazı teşviklerin olması yeterli değildir. Yatırımcının o ülkeye güvenmesi gerekiyor. Bu güvenin sağlanması için de devlet yönetimin şeffaf olması, eğitim gibi faaliyetlere önem verilmesi gerekiyor. Dolar ancak bu yöntemlerle bulunabilir ve bu sayede de dolar-TL dengesinde gevşeme yaşanır.”
Merkez Bankası’nın politikaları
Londra merkezli varlık yönetim şirketi BlueBay’in kıdemli stratejisti Timothy Ash, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın 2018 yılından itibaren ‘piyasayı domine etme’ ve yabancıları piyasa dışına itme yönünde politika izlediğini söyledi.
Söz konusu politikaların offshore swap piyasasını ve Türk Lirası’nı shortlamayı zorlaştırdığını belirten Ash, elinde Türk lirası bulunan yabancılar arasında da olumsuz bir algı oluştuğunu ve döviz rezervleri üzerinde yapılan spekülasyonların da etkisiyle, Türkiye’den portföy çıkışları olduğuna dikkat çekiyor.
KAYNAK: EURONEWS TÜRKÇE – KEREM ÇONGAR
