Geçen hafta Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edilen ve gelecek hafta Genel Kurul’a gelmesi beklenen “İşsizlik Sigortası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi”, işverene önemli teşvikler sağlarken, işçiye sözleşmeli çalışmanın kapılarını açıyor.
“Kölelik yasası” olarak da adlandırılan teklifte işverenin maliyetini düşürmek için kıdem ve ihbar tazminatı ile emeklilik haklarının sınırlandırılması tartışmalı bulunuyor.
Konunun uzmanları, kanun teklifinde hak kaybının önünü açacak olan maddeleri değerlendirdi.
İş hukuku uzmanı avukat Dr. Murat Özveri, “Özellikle 25 yaş altı çalışanlarla 50 yaş ve üzeri çalışanlar için ciddi hak sınırlamaları getirildiğini ifade ederek,
“25 yaş altı çalışanlar kısmi süreli iş sözleşmeleriyle birden fazla işverenin yanında aylık çalışma süreleri 10 günden az olursa, uzun dönemli sigorta kolları primleri yatmayacak. Diyelim ki ayda 20 gün, 25 gün, 27 gün de çalışmış olsanız, her bir işveren açısından 10 günden az çalışma söz konusu olduğunda bu çalışma süreleri emeklilikte dikkate alınmayacak. Yani emeklilik hakkından yararlanamayacaklar.”
Genç İşsizler Platformu’na göre de teklifle, kronik hale gelen işsizliğe çare aranırken fedakarlığın çalışanlar tarafından yapılması bekleniyor.
Genç İşsizler Platformu Sözcüsü Dr. Murat Kubilay, normalde iş sözleşmelerinin sonsuz süreli olduğunu, işçisini işten çıkaran işverenin ihbar tazminatı ve aynı zamanda çalışılan süreye ilişkin de kıdem tazminatı ödediğini hatırlatıyor:
“Bu da şu anlama geliyor. Biz size tam zamanlı, sigortası yatan, en azından asgari ücret ödeyen iş bulamıyoruz. O zaman siz işlerinizi gönüllü olarak paylaşacaksınız. Bunun karşılığında gelir kaybına uğradığınız gibi bir de ek olarak bu çalışmış olduğunuz süreler emeklilikte de sayılmayacak, günü geldiği zaman, 60 yaşına vardığınız zaman, emeklilik talep ettiğiniz zaman da belki de prim ödeyememek, prim yetersiz kaldığı için ek prim ödemek gibi sorunlarla karşılaşacaksınız.”
Teklif, doğum yaptıklarında çalışma hayatından uzak kaldıkları için emeklilik süreci daha zor olan kadın işçiler için ise bu hakka erişimin daha da zorlaşacağı anlamına geliyor. DİSK Başkanı Arzu Çerkezoğlu, kadınların kayıt dışı çalışmaya da en fazla maruz kalan kesim olduğunu vurguluyor. Çerkezoğlu, “Hiç kuşkusuz bu esnek ve güvencesiz çalıştırma biçimlerinin hedefinde öncelikle kadınlar var. Dolayısıyla bu düzenlemeler kadın işçileri, genç ve 50 yaş üstündeki kadın işçileri daha fazla etkileyecektir. Çünkü hem kayıt dışı çalıştırma hem güvencesiz çalıştırma kadınlarda daha fazla. Geçtiğimiz hafta açıkladığımız emekliler raporunda da ifade ettiğimiz gibi kadınların emeklilik oranı çok düşük. Bu yasa bu haliye çıkarsa kadın işçiler daha da zor emeklilik hakkına ulaşabilecektir” diyor.
Teklife karşı sendikalar da Türkiye genelinde eylem planı açıkladı. DİSK Başkanı Çerkezoğlu, yasa teklifinin geri çekilmesi için tüm Türkiye’de iş yerleri ve alanlarda düzenleyecekleri eylemlerle haklarına sahip çıkacaklarını belirtiyor.
