Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası başkanlığı, faiz artırımı kararının ardından tekrar el değiştirdi. Naci Ağbal başkanlığındaki Merkez Bankası, 18 Mart’taki toplantısında politika faizini 200 baz puan artırarak yüzde 19’a çıkarmıştı.
Bu kararın ardından Resmi Gazete’de yayımlanan kararname ile Naci Ağbal görevinden alınarak yerine Prof.Dr. Şahap Kavcıoğlu atandı. Görevden alma ve yeni atama kararı ekonomistler tarafından şaşkınlıkla karşılandı.
Görevden alınma ile ilgili euronews’e değerlendirmelerde bulunan İktisatçı Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu Merkez Bankası’nın saygınlığı ve uluslararası normlara uygunluğunun kalmadığı görüşünde.
”Merkez Bankası’nın bağımsız olduğu, ekonominin gerektiği motiflerle davrandığına dair bir algı yoktu ama Naci Ağbal’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan ile arasında konsensüs olduğuna dair bir varsayım vardı. Ama bunun da var olmadığı ortaya çıktı. Bu noktadan sonra Merkez Bankası’nda yapılacak hiçbir atama veya değişiklik sürpriz etkisi yaratmayacak. Artık o kurumun saygınlığı ve uluslararası normlara uygunluğu tartışma dışına gelmiş durumda. Güven vermeyecek ve Merkez Bankası Başkanının sözüne bakılmayacak. Cumhurbaşkanının doğrudan doğruya atılacak adımları veya faiz kararını söylemesi ile Merkez Bankası’nın bunu uygulaması çok daha pratik olacak.”
Kozanoğlu, Türkiye ekonomisinin büyüme ve birikim modeli tıkandığı için faturanın faiz oranlarına ya da Merkez Bankası başkanlarına kesildiği düşüncesinde.
”Merkez Bankası’nın politika faizini yüzde 19’a çıkarmasıyla da Türkiye’de istikrarlı bir büyümenin sağlanması, işsizliğin azaltılması, yatırımların canlanması mümkün değildi. Peki bu kararla yanlış mı yapıldı. Değil. Çünkü faizlerin düşmesi halinde en azından parasını dövize yatıranların caydırılması anlamında böyle bir adım da gerekiyordu. Şu soru sorulabilir, faizlerin yüksek olmasının da ciddi sakıncalarını vurguluyorsunuz, düşük olmasının da piyasaları karıştıracağını söylüyorsunuz. Bu çelişkili değil mi? Hayır, değil. Çünkü Türkiye ekonomisini 20 yılda bu hale getirenlerin faturasını ödüyoruz. Bütün ekonomi ve bizler ödüyoruz. Türkiye büyük ölçüde uluslararası para girişlerine muhtaç bir ülke. Yenilenmesi gereken 190 milyar dolar borç var. Sermayenin Türkiye’ye ilgili göstermesini bekliyorsanız, ona uygun faiz oranı vermek zorundasınız. Kısacası Türkiye ekonomisinin büyüme modeli ve birikim modeli tıkandı. Ve çare bulamadıkları için bunun ceremesini de faiz oranlarına ve Merkez Bankası Başkanları kararlarına bırakıyorlar. Önümüzdeki günlerde Türkiye ekonomisi çok daha çalkantılı dönem yaşayacaktır.”
Bu şartlar altında döviz hesaplarına ilişkin de belli düzenlemelerin getirileceğine dikkat çekiyor Kozanoğlu.
”Cumhurbaşkanın yıllardır tekrarladığı ” Faiz sonuç değil, sebeptir” tezine göre faizler düştüğü zaman enflasyonun düşmesi ve ekonominin istikrar kazanması beklenirdi. Ama o zamanda Ağbal’ı neden göreve atadı sorusu akla geliyor. Ben Türkiye’nin, ekonominin yönetilemediğini o nedenle kendi içinde tutarlı olmayan zikzaklı kararlar alınmak zorunda kalındığını vurgulamak istiyorum. Bu şartlar altında, döviz hesaplarına ilişkin belli düzenlemeler getirilmeden devam edilemeyeceğini düşünüyorum. Aksi durumda bu süreç böyle devam edemez. Pazartesi’den itibaren piyasalar karışacak. Bu görevden alınma ile faiz kararının onaylanmadığı anlaşılıyor. O zaman Merkez Bankası’nın bunu düzeltmesi yolunda bir irade, karar alması bekleniyor. Şimdi insanlar rahatlıkla döviz alabiliyor ama bu şartların önümüzdeki günlerde devam etmeyeceğine inanıyorum.”
Ekonomist Mahfi Eğilmez sosyal medya hesabından haberi paylaştığı ilk iletisinde “TCMB Başkanı Naci Ağbal görevinden alındı. Başka bir diyeceğim yoktur.” ifadelerini kullandı. Daha sonra yeni bir paylaşım yapan Eğilmez, “Geçen hafta Sn. Cumhurbaşkanı tarafından açıklanan Ekonomik Reform Paketinden iki cümle: “İki kavram çok önemli. Bu, istikrar ve güvendir.” dedi.
Sosyal medya hesabından kendisine yöneltilen soruya yanıt veren ekonomist Özgür Demirtaş ise “Benim görüşümün bir önemi, ehemmiyeti, etkisi yok. Zamanında yüzlerce kez, binlerce kez yaptığım uyarılar, öngörüler, tahminler ve reform önerileri ise youtube kanalımda mevcut: Aynı şeyleri tekrar etmek istemiyorum” dedi.
İktisatçı Mustafa sönmez ise doviz kurlarının hızla yükselebileceğini savundu. Sönmez, “Büyük bir güven bunalımına yol açtı bu kararlar. Hem içeride hem dışarıda Türkiye’nin kredibilitesi sert biçimde düşecektir. Döviz fiyatlarında hızlı bir artış bekleyebiliriz. Risk primi hızla yükselecektir.” diye yazdı.
Yalçın Karatepe ise dünkü Yenişafak gazetesinin manşet haberini paylaşarak, “Dünkü bu başlığı aslında bugün atması gerekirdi.” dedi.
Uğur Gürses de karar tepki gösterdi. Gürses, “Hem Merkez Bankası Başkanı görevden alındı, hem de İstanbul Sözleşmesi çöpe atıldı. Çok yazık oldu ülkemize…” ifadelerini kullandı.
