Uzun süredir devlet bütçesindeki denge sayesinde kamu borcunun milli gelire oranı yüzde 30’lar civarında tutulabildi.
Hazine ve Maliye Bakanı Bakan Berat Albayrak da göreve geldiği ilk dönem, “Türkiye’de kamu borcunun GSYH’ye oranı yüzde 28. Yükselen ve gelişmekte olan ülkelerin ortalaması yüzde 49. OECD ortalaması ise yüzde 110 civarında. Bu demek oluyor ki Türkiye kamu borcu alanında gayet iyi durumda” ifadesiyle bu durumdan kendine pay çıkarmıştı.
Ancak, aradan geçen iki yılda eski çamlar bardak oldu. Bütçe açığı korkutucu bir hızla artıyor.
T24 yazarı Barış Soydan’ın aktardığına göre, araştırma kuruluşu Capital Economics, bütçe açığı bu hızda büyürse kamu borcu/GSYH oranının yüzde 50-60’a yükseleceğini öngörüyor.
Pazartesi açıklanan verilerine göre, mayıs ayında merkezi yönetim bütçe açığı 17,3 milyar TL oldu. Ocak-Mayıs dönemindeki toplam açık ise 90 milyar TL’yi aştı. Yani 2020 geneli için konulan 139 milyar liralık açığın yüzde 65’ine ilk 5 ayda ulaşıldı.
“Bütçe dikiş tutmayınca Hazine’nin borçlanması da patladı” diyen Soydan, “Hazine, Nisan ayında 20,6 milyar TL’lik borç servisine karşın 60,9 milyar TL’lik borçlanma gerçekleştirmiş, iç borç çevirme oranı yüzde 295 olmuştu. Yani eskinin üç katı borçlanmıştı. Mayıs’ta 75.6 milyar TL iç borçlanma gerçekleştirildi ve iç borç çevirme oranı daha da yükselerek yüzde 380’e çıktı. İç borç çevirme oranı geçtiğimiz yıl ne kadardı? Yüzde 132…” hatırlatması yapıyor ve ekliyor:
“Özet: Bütçe açığı ve ona bağlı olarak iç borç hızla artıyor. Bunu bir yerlerden hatırlıyoruz… Nereden… nereden…. Evet ya, 2001 krizine neden olan 1990’lardan!”
“Kamu borcunun milli gelire oranının yüzde 60’a çıkması ne demek?” sorusuna cevap arayan ekonomist, “Kamu borcundaki artış, kriz habercisi. Örneğin iflas durumundaki Lübnan’da bu oran yüzde 150’nin üzerinde. Türkiye’yi derinden sarsan 2001 Krizinde ise yüzde 100’e dayanmıştı. 90’larda bu oran adım adım bozulmuş ve 2001 Krizi patlamıştı” yorumunu yapıyor.
Capital Economics’in grafikleriyle kamu maliyesindeki bozulmayı ve bunun kamu borcunun gayrisafi yurtiçi hasılaya oranını nasıl etkileyeceği şöyle:
