Taliban’ın Afganistan’ın başkenti Kabil’i ele geçirmesiyle ülkede yaşanan durum Amerika Birleşik Devletleri (ABD) yönetimi üzerindeki baskıyı artırırken, Başkan Joe Biden ülkeden asker çekme kararını savundu.
“Amerikan askerlerinden Afganistan’ın iç savaşında sonu gelmez bir savaş vermelerini istemek ya da eski Başkan Trump’ın müzakere ettiği anlaşma çerçevesinde ülkeden ayrılmak arasında seçim yapmak zorundaydım” diyen Biden, kararının arkasında olduğunu söyledi.
Biden, “Yirmi yılın ardından zorlu bir şekilde öğrendiğim şey, ABD askerlerini çekmek için iyi bir zamanlama diye bir şeyin asla olmadığıdır. Hâlâ orada olmamızın nedeni de bu” diye konuştu.
Cumhurbaşkanı ve orduya suçlama
Kendi safları dahil olmak üzere ülke içinde ve yurt dışında sert eleştirilere hedef olan Biden, Taliban’ın Afganistan’daki hızlı ilerleyişinden, ülkeden kaçan Afgan siyasi liderleri ve Afgan ordusunun savaşmaktaki isteksizliğini sorumlu tuttu. Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani’yi, ABD askerlerinin çekilmesi sonrasında Taliban ile bir iç savaşa hazırlıklı olmaları konusunda uyardığını belirten Biden, “Ancak bunların hiçbirini yapamadılar” diye konuştu.
ABD’nin müzakere ettiği bir anlaşmayla Cumhurbaşkanlığına atanan Eşref Gani, Pazar günü Taliban’ın Cumhurbaşkanlığı Sarayı’na girmesi öncesinde ülkeden kaçmış ve ülkede kan dökülmesini önlemek için ülkeden ayrıldığını açıklamıştı. ABD ve diğer müttefiklerin milyarlarca dolarlık yatırım yaparak eğitip donattığı Afgan ordusu ise pek çok bölgeyi savaşmadan Taliban’a teslim etmişti.
Tahliye diplomasisi sürüyor
Dışişleri Bakanı Antony Blinken’ın Pazartesi günü İngiltere, Avrupa Birliği (AB), Türkiye, Pakistan, Rusya ve NATO’dan muhataplarıyla Afganistan’daki durum ve tahliyeler konusunda görüşmeler gerçekleştirdiği bildirildi.
Dün Kabil’deki Uluslararası Hamid Karzai Havalimanı’nda yaşanan karmaşanın ardından havaalanından sivillerin çıkarıldığı ve ABD güçlerinin kontrolünde tahliyelere yeniden başlandığı bildiriliyor. Ülke içinde ana yolların Taliban kontrolüne geçmesi nedeniyle yurt dışına kaçış için tek yol olan havalimanına dün binlerce sivil akın etmiş, hareket etmekte olan bir Amerikan askeri uçağına tırmanmaya çalışan Afgan sivillerin görüntüleri dehşet uyandırmıştı. Dün havaalanında çıkan izdihamda beş Afgan da hayatını kaybetmişti. ABD’li yetkililer iki kişinin silahlı olduğunu ve Amerikan güçlerince vurulduğunu bildirdi. Diğer sivillerin izdihamdan mı, açılan ateş sonucu mu öldüğü ise netlik kazanmadı.
Taliban’dan ılımlı mesajlar
Ülkedeki yeni yönetim biçimini önümüzdeki günlerde açıklaması beklenen Taliban ise uluslararası iş birliği ve diyalog mesajları vermeye devam ediyor. Taliban sözcüsü Suheyl Şahin yaptığı açıklamada Kabil’deki asayişi iyileştireceklerini, “İslami değerler ve Afgan geleneklerine uyumlu bir şekilde kadınlar ve azınlıkların haklarına saygı göstereceklerini” söyledi.
Kurulacak yeni rejimin ülkedeki tüm etnik grupları temsil edeceğini belirten Taliban sözcüsü, ülkenin yeniden imarında uluslararası toplumla birlikte çalışmaya hazır olduklarını kaydetti. Şahin, Taliban’a bağlı savaşçılara kimseye zarar vermeme konusunda kesin talimat verildiğini de vurgulayarak “Hiç kimsenin yaşamına, mal,mülk ve onuruna zarar gelmeyecek, mücahitlerin koruması altında olacaktır” diye konuştu.
