ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a karşı başlattığı savaş Washington’da giderek daha sert tartışmalara yol açıyor. Wall Street Journal ve CNN’in Beyaz Saray ve Pentagon kaynaklarına dayandırdığı haberler, Trump yönetimi içinde hem ekonomik hem de siyasi kaygıların hızla büyüdüğünü ortaya koydu.
Wall Street Journal’ın haberine göre Trump’ın bazı danışmanları son günlerde başkana özel görüşmelerde ABD’nin savaştan çıkabileceği bir “exit ramp” yani siyasi çıkış yolu hazırlanmasını tavsiye etti. Gazete, savaşın uzamasının özellikle yükselen petrol fiyatları nedeniyle Cumhuriyetçi Parti için ciddi bir seçim riski yaratabileceği endişesinin Washington’da giderek güçlendiğini yazdı.
Gazeteye konuşan kaynaklara göre danışmanlar Trump’a, ABD ordusunun hedeflerinin büyük ölçüde yerine getirildiğini ilan ederek savaşın kontrollü bir şekilde sonlandırılabileceğini anlatmaya çalışıyor.
Trump’ın ekonomi danışmanlarından Stephen Moore da yükselen enerji fiyatlarının siyasi etkisine dikkat çekti. Moore, petrol ve benzin fiyatlarındaki artışın doğrudan tüketiciyi vurduğunu söyleyerek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Gaz ve petrol fiyatları arttığında diğer her şey de artar. Satın alınabilirliğin zaten büyük bir sorun olduğu bir dönemde bu durum ciddi zorluklara yol açıyor.”
WSJ’ye göre Cumhuriyetçi milletvekilleri de özellikle seçmenlerinden gelen tepkiler nedeniyle Beyaz Saray’ı uyarıyor. Gazete, bazı Cumhuriyetçi isimlerin uzayan savaşın muhafazakâr tabandaki desteği eritebileceğinden korktuğunu aktardı.
Trump’ın mesajları değişiyor
WSJ’nin haberine göre savaşın gidişatı konusunda Trump’ın kamuoyuna verdiği mesajlar da son günlerde dalgalı bir seyir izliyor.
Trump bir yandan İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney’e yönelik sert tehditler savururken, diğer yandan savaşın kısa sürede sona erebileceğine dair mesajlar veriyor. Gazete, Trump’ın bazı danışmanlarına özel görüşmelerde Hamaney’in ABD taleplerine direnmesi halinde “onu da öldürmeyi destekleyeceğini” söylediğini yazdı.
WSJ ayrıca Minab kentinde 175 kişinin öldüğü okul saldırısı konusunda Trump’ın söylemini değiştirdiğine de dikkat çekti. İlk açıklamalarında saldırının İran tarafından gerçekleştirildiğini söyleyen Trump, daha sonra saldırı hakkında “yeterli bilgiye sahip olmadığını” belirterek soruşturma sonucunu beklemek gerektiğini ifade etti.
Petrol krizi ve küresel ekonomik risk
CNN’e göre ise Washington’daki asıl kaygı savaşın ekonomik sonuçları. Kanalın haberine göre Trump yönetimi şu anda küresel ekonomik resesyon riski ile Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek bir askeri felaket arasında sıkışmış durumda.
CNN’in haberinde şu değerlendirme yer aldı:
“Trump yönetimi şu anda küresel bir ekonomik resesyon ihtimali ile denizde yaşanabilecek bir felaket arasında sıkışmış durumda.”
İran savaşı nedeniyle küresel enerji piyasaları sert şekilde sarsıldı. Brent petrol fiyatı varil başına 100 doların üzerine çıktı ve Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiği ciddi şekilde aksadı.
CNN’e göre krizin en kritik noktası dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı. Kanalın haberinde, boğazın kapalı kalmasının dünya ekonomisi üzerinde hızla büyüyen bir etki yarattığı vurgulandı:
“Hürmüz Boğazı kapalı kaldığı her gün ekonomik acı sadece iki katına çıkmıyor, üstel şekilde büyüyor.”
ABD donanması tankerleri korumayı tartışıyor
Krizin büyümesi üzerine Trump yönetimi petrol sevkiyatını yeniden başlatmak için askeri seçenekleri de değerlendiriyor. CNN’e göre Beyaz Saray ve Pentagon’da en çok tartışılan seçeneklerden biri ABD donanmasının petrol tankerlerine Hürmüz Boğazı’nda eskortluk yapması.
CNN’e konuşan bir üst düzey yönetim yetkilisi planın ciddi şekilde değerlendirildiğini söyledi:
“Bu konu ordu tarafından çok yakından inceleniyor ve sürekli tartışılıyor. Başkanın önerdiği şeyi yapabilecek bir plan üzerinde önemli ilerleme sağlandı.”
Ancak Pentagon kaynakları böyle bir operasyonun son derece riskli olabileceğini belirtiyor. İran’ın Devrim Muhafızları üzerinden mayın döşeyen küçük tekneler, intihar botları ve kıyıdan fırlatılan füzeler kullanabileceği ifade ediliyor.
CNN’e konuşan bir kaynak Hürmüz Boğazı’ndaki mevcut durumu şu sözlerle tanımladı:
“Şu anda boğaz adeta bir ‘Death Valley’ (Ölüm Vadisi) gibi.”
