SPACE I Raporu olarak bilinen araştırma, cezaevi nüfusu, hapsedilme oranları, alınan cezalar, işlenen suçlar, personel sayısı, ölüm, intihar ve kaçış oranları gibi konularda 49 Avrupa ülkesindeki cezaevlerinden kapsamlı veriler sağladı.
Bu verilerde Türkiye’nin en fazla hapishane nüfusu ve en fazla hapis cezası verilen ülkeler sırasında Rusya’nın ardından ikinci sırayı alması dikkat çekti. Araştırmada diğer dikkat çekici noktaysa 2011 ile 2021 arasında Avrupa’da hapsedilme oranı yüzde 89 ile en fazla büyüyen tek ülkenin yine Türkiye olması idi.
31 Ocak 2021’itibariyle Avrupa Konseyi’ne üye 49 ülkede 1 milyon 414 bin 172 tutuklu bulunduğu belirtildi. Mahkumların en fazla bulunduğu ülke Rusya olurken, (478 bin 714), ikinci Türkiye (272 bin 115) üçüncü ise Birleşik Krallık (87 bin 035) oldu.
Hapse en fazla girilen ülkeler listesinde de ilk iki sıra değişmedi. İlk sırada bulunan Rusya’da 100 bin kişi başına 328 kişi mahkum olurken, ikinci Türkiye’de bu sayı 325’te bulundu. Üçüncü sıradaki Gürcistan’da ise her 100 bin kişi başına mahkum edilenlerin sayısı 232 oldu. Avrupa genelinde 100 bin kişi başına ortalama 102 kişi mahkumiyet aldı.
Hapsedilme oranı en fazla Kıbrıs’ta düştü; Türkiye’de arttı
En düşük hapsetme oranlarının görüldüğü ülkeler ise 100 bin kişide 41 mahkumla İzlanda, 43 ile Finlandiya ve 50 ile Bosna-Hersek oldu.
Ocak 2020 ile Ocak 2021 arasında, hapsetme oranları en fazla düşen üye ülkeler ise Kıbrıs (yüzde -28.3), Karadağ (yüzde -24.4) ve Slovenya (yüzde -22.1) idi. Aynı tarihler arasında Türkiye’de hapsedilenlerin sayısı yüzde 8,9 geriledi.
Yine aynı tarihlerde 48 ülke arasında hapse girme oranlarının en fazla yükseldiği ülkeler ise İsveç (yüzde 8,2), Romanya (yüzde 6,6) ve Kuzey Makedonya (yüzde 5,4) oldu.
2011 ile 2021 arasında Avrupa’da hapsedilme oranlarının en fazla arttığı ülke ise yüzde 89,3 ile Türkiye oldu.
Hapishanelerin haddinden fazla kalabalık olduğu ülkelerin başında 100 hücreye 119 mahkum ile Romanya gelirken Balkan ülkesini Yunanistan (111) ve Kıbrıs (111) takip etti. İlk üç ülkeyi 100 kişilik kapasiteye 108 kişi yerleştirdiğini açıklayan Belçika ve Türkiye takip etti.
Kadın mahkumlar en fazla Letonya’da
Ocak 2021’de en yüksek kadın mahpus oranına sahip cezaevleri Letonya’da (yüzde 8,5), Çek Cumhuriyeti (yüzde 8,2) ve Rusya’da idi. Avrupa genelinde bu oran cezaevi nüfusunun ortalama yüzde 4,7’sine denk geliyor.
Yabancı mahkumlar
Avrupa’da en yüksek yabancı mahkum oranına sahip cezaevi yönetimleri Lüksemburg (yüzde 73,1), İsviçre (yüzde 70,8) ve Yunanistan (yüzde 59,9) oldu. Avrupa genelinde ise cezaevlerindeki yabancı mahkum oranı yüzde 15,3’te bulunuyor.
İntiharlar
Genel olarak, 2020’de Avrupa cezaevlerinde intihar oranı 10 bin mahkumda ortalama 5,7’de bulunuyor. Bu oranın en yüksek olduğu ülke 10 binde 27,9 intihar ile Fransa. Letonya (19.7) ve Portekiz (18.4) en fazla intihar vakalarının yaşandığı diğer iki ülke.
2020’de hapishanelerden en fazla kaçılan ülkeler sıralamasında ise liderliği Lüksemburg (10.000 mahkum başına 430.9 firar) aldı. Podyumu tamamlayan diğer iki ülke ise Finlandiya (321.5) ve İsviçre (232.7) oldu.
Cezaevlerindeki mahkumlara oranla en fazla personel bulunduran ülkelerin başında Türkiye (3.9), Gürcistan (2.9) ve Yunanistan (2.8) geldi.
