Yeni bir makaleye göre evrenimizin şeklini, boyutunu ve uzak geçmişini yüksek hassasiyetle belirlemeyi hedefleyen Planck Uzay Teleskobu’ndan elde edilen son veriler; fizik bilgimizdeki bazı şeylerin yanlış olabileceğini ortaya koydu.
Yeni makalenin yazarları bu meselenin, evrenin şeklini (geometrisini -çn) kavrayışımızdaki sorunlar yüzünden henüz ortaya çıkmamış bir “kozmoloji krizine” işaret edebileceğini belirtti.
Şu anda bilim insanlarının büyük çoğunluğu, evrenin “düz” olduğunu düşünüyor. Bu düşünce, Avrupa Uzay Ajansı’nın Planck Uzay Teleskobu’nun ölçümlerinin de aralarında bulunduğu, uzayın derinliklerine çevrilmiş teleskoplardan toplanan büyük miktardaki verilerle uyum gösteriyor.
Ancak araştırmacılar, yeni yayımlanan bir makalede, aynı Planck Uzay Teleskobu’ndan son toplanan son verilerin, evrene yönelik mevcut kavrayışımızın öngörüsünden farklı sonuçlar gösterdiğine dikkat çekti. Yazarlara göre bu veriler; evrenin “kapalı” bir geometriye sahip olduğu gerçeğiyle açıklanabilir; bu önerme, söz konusu sonuçlarla ilgili sorunların açıklanmasına yardımcı olabilir.
Buna göre, düz evren varsayımımız aslında evrenin benzeşmediği gözlemlenen özelliklerinin karşılıklı olarak tutarsız göründüğü bir kozmolojik bir krizi gizliyor olabilir.
Bulmacanın başka bir parçasını keşfedip keşfetmediğimizi ya da bulguların basit bir “istatistiksel dalgalanma” olup olmadığını belirlemek ve bu sorunu çözmek için ileri araştırmalar yapılması gerekecek. Öte yandan araştırmacılar, bu uyuşmazlıkların henüz keşfedilmemiş “yeni bir fiziğin” eksikliğini duymamızdan da kaynaklanabileceğini öne sürdü.
Evren’in “şekli” kozmosun nasıl bir arada durduğunun geometrisini belirleyerek varoluşa dair en temel kavrayışlarımızından bazılarını etkiler.
Düz bir evrendeki paralel çizgiler, sanki kağıdın üzerine çizilmiş gibi sonsuza kadar paralelliklerini korur. Ancak evren düz değilse kesişir. Mesela iki paralel çizgiyi futbol topu gibi küresel bir neseneye çizerseniz, nesnenin diğer tarafında karşılaşırlar.
Bilim insanları uzun süredir evrenin bir kağıt yaprağı gibi düz bir şekle sahip olduğuna inanıyor. Ancak yeni makale bunun yanlış olabileceğini, evrenin düz değil kapalı olabileceğini öne sürüyor.
Yeni makalenin yazarları, Planck Uzay Teleskopu’ndan elde edilen ve kapalı bir evrenin içinde yaşadığımızı gösteren veriler doğruysa bunun, “modern kozmolojiye yeni bir problem kattığını” söylüyor.
Bu sorun kısmen, kozmosa dair mevcut kavrayışımıza, farklı şeyleri farklı yöntemlerle ölçen ayrı veri kümelerini bir araya getirerek ulaşmış olmamızdan kaynaklanıyor. Bilim insanları genellikle bu veri kümelerinin uyumlu olduğunu ve aynı kozmolojik modele dayandığını varsayıyor.
Ancak aslında bazı veri kümeleri birbirleriyle çelişiyor olabilir. Örneğin, evrenin ne kadar hızlı genişlediğine ilişkin hararetli bir tartışma sürüyor ve Planck Uzay Teleskobu’nun ölçümleri diğer teleskoplarla çelişiyor.
Bilim insanları şimdiye kadar bu uyuşmazlıkları, fiziği kavrayışımızı değiştirerek uzlaştırmaya çalıştı ya da belki de düşündüğümüz kadar büyük bir uyuşmazlık olmadığını öne sürdü. Ancak yeni çalışmaya göre bu girişimler çoğunlukla düz bir evren varsayımına dayanıyordu ve belki de yanlış olan bu.
Araştırmacılar, bulgularını hakemli bilim dergisi Nature Astronomy’de yeni yayımlanan “Kapalı bir Evren’e dair Planck’ten kanıtlar ve kozmolojinin olası bir krizi” başlıklı makalelerinde sundu.
KAYNAK: INDEPENDENT TÜRKÇE – UMUT CAN YILDIZ
