Ağbaba, Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişçi’ye de konu hakkında soru önergesi verdi. Önergede Tosyalı Holding’e verilen teşvikler ve Cengiz Holding’den gübre tedariki iddiaları soruldu.
Daha önce 49 yıllığına arazi tahsisini kapan, Erdoğan’a yakınlığıyla bilinen Türkiye Varlık Fonu (TVF) yönetim kurulu üyesi Fuat Tosyalı’nın şirketine Resmi Gazete’deki kararla teşvik yağmıştı. Bu karar kapsamında projeye gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası ve iadesi, çeşitli oranlarda vergi indirimi, tutar sınırı olmaksızın 10 yıl süreli sigorta primi işveren hissesi desteğiyle azami beş yıl süreli ve 75 milyon liraya kadar nitelikli personel desteği sağlanacağı belirtilmişti.
Dün gündeme gelen konuya CHP’li Ağbaba’dan sert eleştiriler yükseldi. Gübredeki rantın bu kez büyük olduğunu vurgulayan Ağbaba, Cengiz Holding’ten 250 ton gübre alındığı iddialarını da Tarım ve Orman Bakanı Kirişçi’ye sordu.
Ağbaba’nın açıklaması şöyle:
“TÜİK’e göre tarım ürünleri üretici fiyat endeksi yıllık yüzde 157 artarken, tüketicinin de gıda enflasyonu TÜİK’e göre yüzde 94’e ulaşmıştır. Tarımsal üretimin vazgeçilmezi gübrede ise fiyatların son bir yılda bakanlığın açıklamasına göre yüzde 342, TÜİK’e göre 236 arttığını görüyoruz. Böyle bir durumda devletin ne yapması gerekir? Gübre üretimine yoğunlaşması ve çiftçiye en ucuz şekilde gübre temini yapması gerekir. Peki bizde ne oluyor: Devlet kendi tesislerindeki üretimi durdurup yandaş şirketlere teşvikler yağdırıyor.
‘Tosyalı’ya teşvik vermemiş, yağdırmış’
Erdoğan’ın kararıyla geçtiğimiz gün Tosyalı Holding’e gübre yatırımı dolayısıyla teşvik yağdırıldı. Resmi Gazete’de yayınlanan karara göre, dört yılda tamamlanması öngörülen projenin toplam sabit yatırım tutarı 31.5 milyar TL. Teşviklerin içinde yok yok. KDV istisnasından gümrük vergisi muafiyetine, işgücü ödeme desteğinden vergi iadesi ve indirimine kadar envai çeşit destek sunulmuş. Teşvik verilmemiş adeta teşvik yağdırılmış. Tosyalı’nın özelliği ne, Erdoğan’a yakın olması! Şu desteğin onda birini çiftçiye sunsalar, örneğin mazotta, gübrede veya ilaçta KDV istisnasını, vergi iadesini üreticiye verselerdi bugün ülkede gıda krizi yaşanmayacaktı, ülke ihya olurdu.
84 milyonluk ülkede işçisiyle, emeklisiyle, çiftçisiyle ne Erdoğan’ı, ne yandaş firmalarını bir türlü doyuramadık. Cengiz’e milyarlar veriliyor, yetmiyor. Tosyalı’ya veriliyor, doymuyorlar. Bir kere de şu çiftçiye bir delikli kuruş yardım yapalım diyen yok. Üretimin bu kadar maliyetli olmasının sonucunu vatandaş da yaşıyor.“
Cengiz ve Tosyalı’ya teşviklerin miktarını sordu
CHP’li Ağbaba’nın Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişçi’ye verdiği yazılı soru önergesinde şunlar yer aldı:
“Basında yer alan haberlerde Tarım Kredi Kooperatifleri Genel Müdürü Hüseyin Aydın tarafından GÜBRETAŞ’ta ‘pahalı üretildiği gerekçe gösterilerek’ Eti Gübre’den 150 bin ton kompoze gübre ile 100 ton DAP gübresi alındığı belirtilmektedir. Ayrıca GÜBRETAŞ’ın Yarımca üretim tesisinde kompoze gübre üretimini durduğu yönünde de basında haberler yer almaktadır.
GÜBRETAŞ’ın kendi üretim tesisleri varken, üretimin durdurularak gübreyi Eti Gübre şirketinden tedarik ettiği iddiası doğru mudur? Doğruysa bu tedariğin gerekçesi nedir?
İran’daki RAZİ şirketine 2008 yılında yüzde 48 hisse ile ortak olan GÜBRETAŞ’ın İran’dan üre gübresi ithalatı yaptığı ve hatta ilk gemilerin yola çıktığı iddiası doğru mudur?
18 Ağustos 2022 tarihli Resmî Gazete’de Tosyalı Holding’in gübre yatırımına KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti ve personel desteği gibi birtakım teşvikler verilmiştir. Gübre yatırımı nedeniyle devlet teşviği alan firmalar hangileridir? Eti Gübre devlet teşviğinden yararlanmakta mıdır? Devlet teşviği verilen firmalar hangi kriterlere göre seçilmektedir?
Son beş yılda Tosyalı Holding ve Eti Gübre’den gübre alımı yapılmış mıdır? Satın alma işleminin maliyeti nedir?
Son beş yılda ‘üre‘, ‘DAP‘ ve ‘kompoze‘ gübre üretim miktarı nedir? Aynı zaman diliminde gübre fiyatlarındaki artış ne kadardır?”
