Geçtiğimiz günlerde, Haber Türk’te yayınlanan “Burası Haftasonu” programına katılan ve “çocuklarda cinsel kimlik” konusuna dair kimi açıklamalarda bulunan Psikolog Aslı Karasaç Özkaya’ya Toplumsal Dayanışma İçin Psikologlar Derneği (TODAP) yaptığı yazılı bir açıklama ile tepki gösterdi.
Ne demişti?
Söz konusu programda cinsel kimlikte genler ve kalıtımsal faktörün temel belirleyici olmadığını savunan Karasaç Özkaya, programın sunucusu Oylum Talu ile fikir birliği içinde şu sözleri sarf etmişti:
Doğumdan sonra çocuğun biyolojik kimliğine anne ve baba eşlik edemeyebiliyor. Ne yapıyorlar mesela? Mesela erkek çocuk dünyaya geliyor ama annenin hayali bir kız çocuk doğurmaktı. Çocuk iki üç yaşına geliyor, saçlar uzatılıyor, pembe toka takılıyor. Aynı şekilde kız çocuğu için. Baba erkek bekliyor ama kız çocuk doğduğunda ona erkek çocuk misyonunu yüklüyor. Bu sefer çocuk erkek gibi yetişiyor. Ama kız erkek ayrımına baktığımızda özel bölgesi vs tüm bedeni… Bakar mısın karmaşaya? Çocuğa doğumdan itibaren beklediğimiz cinsiyetle değil o, biyolojik olarak hangi cinsiyetle hayatımıza giriyorsa öyle davranmamız gerekiyor.
Aslı Karasaç Özkaya, cinsel yönelimin psikolog desteği ile değiştirilebileceği yönünde kimi açıklamalarda da bulunmuştu.
TODAP: Açıklamalar bilimsel değil, transfobik ve ayrımcı
TODAP ise yaptığı açıklamada Aslı Karasaç Özkaya’nın psikolog kimliği ile alanındaki güncel bilimsel bilgilere dayanmayan, transfobik ve ayrımcı nitelikte açıklamalar yaptığını belirtti.
Açıklamada, program sunucusu Oylum Talu’nun da Aslı Karasaç Özkaya’nın sözlerini desteklediği ve yaygınlaştırdığı belirtilirken, şunlar kaydedildi:
Bu taraflı ve gayri-bilimsel açıklamalar, toplumumuzda LGBTİ varoluşlara (özellikle de translara) yönelik ayrımcı tutum ve pratikleri meşrulaştırıcı; LGBTİ’lerin ve ailelerinin benlik algılarına ve yaşantılarına olumsuz etkileri bulunabilecek beyanlardır.
Ruh sağlığı uzmanlarının; güncel bilimsel/mesleki bulgulara dayanan, transfobik ve ayrımcı olmayan bilgi ve pratiklere sahip olması, yaptıkları açıklamaların olası bireysel/toplumsal sonuçlarının bilincinde olması ve buna dair sorumluluk hissetmesi, “iyi bir uzman” olmak anlamında mesleki ve etik bir sorumluluk, hatta zorunluluktur.
Bu bağlamda, psikologlar dahil tüm ruh sağlığı çalışanları için, kendilerini bu konuda sorgulamak ve geliştirmek, mesleki pratiklerinin zorunlu bir parçasıdır. LGBTİ’lere yönelik ayrımcı tutum ve pratiklerin yaygın olduğu Türkiye gibi ülkelerde büyümüş ve yetişmiş olan psikologlar olarak -ne yazık ki çoğu zaman içinde yaşadığımız toplumun olumsuz tutumlarını içselleştirmiş olabiliyoruz; bu nedenle de etik bir mesleki tutum sergileyebilmek sürekli bir şekilde özfarkındalık, özeleştiri ve politik farkındalık çabası içinde olmamızı gerektirmektedir. Aksi takdirde, toplumda ve meslek alanı içinde yaygın olan olumsuz ve ayrımcı görüşlerin etkisi altında kalmak kaçınılmaz hale gelebilmektedir. Psikolog Aslı Karasaç Özkaya’nın açıklamalarında bunu açıkça görebiliyoruz.
Türkiye’de, psikologlara yönelik bir meslek yasasının (halen) bulunmaması sebebiyle, danışanlara ve topluma zarar verebilecek nitelikte, ayrımcı ve etik olmayan beyanlarda ve uygulamalarda bulunan meslektaşların denetlenmesi ve çalışma pratiklerinin düzenlenmesi, ne yazık ki yasal anlamda tümüyle mümkün değildir. Mevcut psikoloji dernekleri, sadece kendi üyelerine yönelik çeşitli düzenlemeler ve yaptırımlar uygulayabilmektedir. Bunun dışında, derneklerin yapabileceği; meslektaşları ve toplumu bilgilendirme, çeşitli çalışmalar yürütme ve hak savunuculuğu yapma ile sınırlıdır.
Açıklamada TODAP üyesi olmayan psikolog Aslı Karasaç Özkaya hakkında derneğe bildirimler geldiği de belirtilirken, Karasaç Özkaya’ya, “cinsiyet kimliği konusunda ayrımcılık içermeyen, güncel bilgi ve uygulamaları öğrenmeye/kullanma” uyarısı yapıldı.
Sosyal medyadan da tepki
Aslı Karasaç Özkaya’nın programdaki açıklamalarına sosyal medyadan da tepki gösterildi.
Twitter’da @exsandoys isimli kullanıcı, “Buz gibi transfobi. Yalan yanlış bilgilerinizle hayat mahvetmeyin. Çocukları rahat bırakın” derken, @sinemsal adlı bir kullanıcı ise, “Oylum Talu ve psikolog Aslı Karasaç Özkaya’nın cehaleti ve gericiliğine çare bilgidir, ahlaktır” dedi.
@buraksafon isimli bir Twitter kullancısı ise Aslı Karasaç Özkaya’nın daha önceki bir programda “Otizm sevgisizlikten oluyor” şeklindeki sözlerini hatırlattı.
@ecehanpanahi adlı kullancısı da “Nonbinary, gender fluid, trans çocuklar nasıl istismar edilir uzman psikolog Aslı Karasaç Özkaya anlatmış” sözleriyle tepkisini dile getirdi.
TODAP’ın “Psikologlar İçin LGBTİ’lerle Çalışma Kılavuzu”na BURADAN ulaşabilirsiniz.
