En az 861 işçi Covid nedeniyle hayatını kaybetti, 177 bini de Kod-29’la kapının önüne koyuldu. 723 bin işçi halen 1500 liralık nakdi ücretle ailesini geçindirmeye çalışıyor. 16,4 milyon işçi ise tam kapanmanın kapsamına bile giremedi.
Covid-19’un Türkiye’de resmi olarak ilk kez görüldüğü 11 Mart 2020 tarihiyle 10 Mart 2020 arasında ise en az 861 işçi Covid-19 nedeniyle hayatını kaybetti.
Ücretler enflasyon ve kurla eridi
Covid ile birlikte son bir yılda işsiz sayısı 3 milyon arttı. Dar tanımlı işsiz sayısı 4.2 milyona, geniş tanımlı işsiz sayısı ise 10 milyona ulaştı.
Döviz kurundaki artış ve yüksek enflasyon nedeniyle zaten Avrupa Birliği ortalamasının hayli altındaki işçi ücretleri de daha eridi.
İşverene ücretsiz izne çıkarma hakkı
Pandemi nedeniyle işten çıkarma yasağı getiren devlet bu dönemde işverene işçinin onayını almadan ücretsiz izne çıkarma ve kısmi çalışma ödeneği uygulamasına başvurma hakkı verdi. DİSK’e göre bu dönemde ücretsiz izne çıkarılanların sayısı ise 2,7 milyona ulaştı.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı rakamlarına göre bugüne dek 3,7 milyonu aşkın kişi kısa çalışma ödeneğinden faydalandı.
Günde 50 lira ile yaşam savaşı
Ancak kısa çalışma ödeneğinde brüt ücretinin yüzde 60’ına yakın bir rakam alabilen işçiler gelir kaybına uğradı daha da yoksullaştı. Halen 723 bin işçi ücretsiz izinde aylık 1500 TL olan ‘nakdi ücret desteği‘yle geçinmeye çalışıyor. Türk-İş’in Nisan ayı için hesapladığı açlık sınırı ise 2 bin 767 lira.
İşçi kıyımının kodu 29
Koronavirüs döneminde işten çıkarma yasağına dahil edilmeyen, ahlaka aykırı fiilleri içeren Kod-29 da büyük işçi kıyımlarına yol açtı. Kod-29’la işten çıkarılanların sayısı son bir yılda 177 bini buldu. Kod-29 ile fesih sonucunda işçi, kıdem ve ihbar tazminatını alamadı, işsizlik maaşına da başvuruda bulunamadı.
Kapanmada yine görevlerinin başında
Pandemi döneminde ayrıca sendikasızlaştırma politikaları da yaygın şekilde arttı. Resmi verilere göre 14 milyon 371 bin 96 işçiden sadece 2 milyon 69 bin 476’sı sendikalı. Buna göre sendikalaşma oranı yüzde 14’te kalıyor.
Tam kapanmaya rağmen işçilerin büyük çoğunluğu da yine görevlerinin başında. 26.8 milyonluk istihdamın yaklaşık yüzde 61’i (16.4 milyon) yasaklardan muaf ve bu dönemde çalışmaya devam etmek zorunda.
