Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı’nın (WFP) verilerine göre, her yıl 3 milyondan fazla çocuk açlıkla bağlantılı nedenlerle hayatını kaybederken, dünyada üretilen gıdanın üçte birine denk gelecek şekilde 1,3 milyar ton gıda israf ediliyor.
Bu yıl dördüncüsü kutlanacak 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü’nün teması “gıda atığı” olarak belirlendi. Bu kapsamda Birleşmiş Milletler Habitat Programı (UN-Habitat) ve Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), hükümetler, işletmeler ve bireylerin yanı sıra sivil toplum kuruluşları, akademi, yerel topluluklar, kadınlar ve gençleri ulusal, bölgesel ve yerel düzeyde sıfır atık girişimlerine katılmaya çağırıyor.
Dünyada milyarlarca insan açlıkla mücadele ederken, her yıl milyarlarca ton gıda israf ediliyor.
Küresel “Gıda Krizleri Raporu”ndan derlenen bilgilere göre, 2024’te 53 ülke ve bölgede 295 milyondan fazla insan akut açlığın çeşitli seviyeleriyle karşı karşıya kaldı. Bu sayı, 2023’e kıyasla 13,7 milyon artış gösterdi.
Dünya genelinde ortalama 1,4 milyon kişi ise akut gıda güvensizliğinin en ağır seviyesi olan “kıtlık”la mücadele ediyor. Kıtlıkla mücadele eden bölgelerin başında 640 bin 600 kişi ile Gazze gelirken, Gazze’yi 637 bin 200 kişi ile Sudan, 83 bin 500 kişi ile Güney Sudan, 41 bin 200 kişi ile Yemen, 8 bin 400 kişi ile Haiti ve 2 bin 600 kişi ile Mali takip ediyor.
Bunun yanı sıra, dünya üzerinde 30 milyonu aşkın kişi de 4. seviye akut gıda kriziyle mücadele ediyor. Bunların başında 8,1 milyon kişinin 4. seviye açlık yaşadığı Sudan gelirken, Yemen’de 5,5 milyon, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde 3,9 milyon, Afganistan’da 3,1 milyon, Myanmar’da 2,8 milyon, Güney Sudan’da 2,4 milyon, Haiti’de 2,1 milyon, Pakistan’da 1,7 milyon, Nijerya’da 1,2 milyon, Filistin’in Gazze bölgesindeyse 1,1 milyon kişi 4. seviye akut açlıkla karşı karşıya.
Çocuklar bu krizin en savunmasız grupları arasında yer alıyor. WFP verilerine göre ise her yıl 3 milyondan fazla çocuk açlıkla bağlantılı nedenlerle hayatını kaybediyor. Dünya genelinde 43 milyon çocuk aşırı açlıkla mücadele ediyor ve 5 yaş altı çocuk ölümlerinin yaklaşık yüzde 45’i açlık ve yetersiz beslenmeden kaynaklanıyor.
Küresel gıda israfı milyon tonları aşıyor
Dünyada insanlar için üretilen gıdanın yaklaşık üçte biri, yani 1,3 milyar tonu her yıl ya kayboluyor ya da israf ediliyor. Gıda israfının en çok yapıldığı ülkelerin başında ise Çin geliyor.
Çin’de, 2024 verilerine göre yıllık toplam gıda israfı 108 milyon tonu aşıyor. Dünyanın en kalabalık ülkelerinden biri olan Çin’de kişi başına her yıl yaklaşık 76 kilogram gıda israf ediliyor.
Hindistan’da ise yıllık toplam gıda israfı 78 milyon tonu aşıyor ve kişi başına yılda yaklaşık 54 kilogram gıda israf edildiği hesaplandı. Pakistan’da, yıllık yaklaşık 31 milyon ton gıda israf ediliyor. Kişi başına düşen miktar yılda 122 kilogram ile neredeyse Çin ve Hindistan’ın kişi başı israfının toplamına ulaşıyor.
Nijerya’da, 2024’te 24,8 milyon ton gıda israf edildi ve bu kişi başına yaklaşık 106 kilograma denk geliyor. Ülkedeki gıda israfının başlıca nedenleri yetersiz depolama olanakları, verimsiz nakliye ve sınırlı pazar erişimi olup, hasadın büyük bir kısmının tüketiciye ulaşmadan bozulmasına yol açıyor.
Amerika Birleşik Devletleri’nde, yıllık toplam gıda israfı 24 milyon tonu aşıyor ve kişi başına yaklaşık 71 kilogram düşüyor. Diğer ülkelerde nüfus büyüklüğü gıda israfının temel nedeni olarak gösterilirken, ABD için bu geçerli değil, dünyanın en büyük gıda tüketicisi olması, israfın başlıca nedeni olarak öne çıkıyor.
Brezilya’da yıllık toplam gıda israfı 20 milyon tonu aşıyor, kişi başına yaklaşık 95 kilogram düşüyor. Ülkede gıda israfının çoğu hasat, depolama ve taşıma süreçlerinde yaşanıyor. Altyapı eksiklikleri ve yanlış ürün yönetimi ürünlerin mağaza raflarına ulaşmadan büyük oranda bozulmasına neden oluyor.
Mısır’da, yıllık toplam gıda israfı 18 milyon tonu aşıyor. Kişi başına düşen miktar yaklaşık 155 kilogram ile Mısır, dünya çapında en fazla kişi başı gıda israfı yapan ülkeler arasında yer alıyor.
Endonezya’da, yıllık toplam gıda israfı yaklaşık 15 milyon ton seviyesinde ve kişi başına düşen miktar yaklaşık 52 kilogram. Ülkede gıda israfının temel nedenleri verimsiz tedarik zincirleri, yetersiz depolama uygulamaları ve tüketici alışkanlıkları, özellikle aşırı alışveriş ve evde hatalı gıda yönetimi israfı artırıyor.
Bangladeş’te, yıllık toplam gıda israfı 14 milyon tonu biraz aşıyor ve kişi başına yaklaşık 82 kilogram düşüyor. Ülkede gıda israfının başlıca nedenleri, geleneksel tarım yöntemleri, soğuk hava depolarının yetersizliği ve yoğun şehir pazarlarına taşınma sırasında ürünlerin bozulması olarak öne çıkıyor.
Meksika’da, yıllık toplam gıda israfı yaklaşık 13,4 milyon ton seviyesinde ve kişi başına yılda 102 kilogram gıda israf ediliyor. Ülkede gıda israfının başlıca nedenleri, verimsiz dağıtım ağları, tedarik zincirindeki kayıplar ve yenebilir durumda olan gıdaların tüketiciler tarafından atılması olarak gösteriliyor.
