Dünyanın en zayıf ekonomilerinden birine sahip Güney Amerika ülkesi Venezuela’da Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun, 8 Mart Dünya Kadınlar günü kapsamındaki bir etkinlikte yaptığı ‘en az 6 çocuk’ tavsiyesi ülkede tartışma konusu oldu.
Maduro’nun sözleri çoğu çocuk ve annenin ekonomik kriz nedeniyle yeterli beslenemediği Venezuela’da büyük tepki topladı. Devlet desteği ve sosyal yardım olmadan; halkın geçim sıkıntısı çektiği bir ortamda böyle bir konunun gündem olması eleştiriliyor.
Türkiye, Macaristan ve başka birçok ülkenin lideri de daha önce benzeri şekilde daha fazla çocuk tavsiyesinde bulunmuştu.
Dünyada ve özellikle Avrupa’da bazı devletler, çocuk sahibi olmayla alakalı aileleri teşvik ederken onlara önemli maddi destekler de veriyor.
Peki dünya ülkelerinin çocuk teşvikiyle alakalı başvurduğu uygulamalar neler?
Macaristan: 4 çocuk yapan anneler gelir vergisinden ömür boyu muaf
Macaristan Başbakanı Viktor Orban geçtiğimiz sene ülkedeki doğum oranını artırmak için vergi indirimi, faizsiz kredi, eğitim ve araç yardımı gibi 7 yeni uygulamayı yürürlüğe sokacaklarını açıklamıştı.
Bu uygulamalar arasında en dikkat çekeni, dört ya da daha fazla çocuğu olan annelerin gelir vergisinden ömür boyu muaf tutulacak olması. Meclisten onay alan tasarı 1 Temmuz 2019’da yürürlüğe girdi.
Gürcistan’ın milli Tinder’ı: “Ulusal Çöpçatan Sistemi”
Türkiye’nin kuzeydoğu sınırında yer alan Kafkas ülkesi Gürcistan’da, doğum hızını artırmak ve çocuk yapımını teşvik amacıyla ilginç bir yöntem uygulanıyor. Ülkede çocuk yapanlara hatırı sayılır yardımlar yapılmıyor ancak Gürcistan geliştirdiği “ulusal çöpçatanlık” sistemiyle aile oluşumunu hızlandırarak bir nevi çocuk yapımını teşvik etmeye çalışıyor. Kar amacı gütmeyen bu sistem, ülkede bulunan bütün bekar, dul ve boşanmış kişileri bir veri tabanında toplayarak onları boy, kilo ve burçlarına göre eşleştirmeye çalışıyor. Amaçsa elbette bireylerin evlenmesi ve çocuk yapmaları. Zira 1990’lı yılların başında 5 milyon olan ülke nüfusu şu anda 3,7’ye gerilemiş durumda.
Danimarka hükümeti: İndirimli tatile gidin ve çocuk yapın
Danimarka’da 2014 yılında son 27 yılın en düşük doğum oranı görülünce hükümet harekete geçti. Yapılan araştırmaya göre Danimarkalılar tatile çıktıklarında normal zamandan yüzde 46 daha fazla seks yapıyor. Danimarka’daki annelerin ortalama yüzde 10’u, aileler tatildeyken gebe kalıyor. Bu sebeple hükümet çocuk sahibi olmayı teşvik amacıyla ilginç bir yönteme başvurdu ve yurt dışı tatillerine indirim uygulamaya başladı.
Eğer aileler annelerin tatildeyken gebe kaldığını ispatlarsa tatil indiriminin yanı sıra 3 sene boyunca çocuk malzemesi yardımı alıyor ve çocuk doğduktan sonra da ‘bebek dostu tatil’ kazanıyor. Ülkenin bu kampanyadaki sloganıysa: “Bunu Danimarka için yapın!”(Do it for Denmark!). Kampanya oldukça başarılı oldu ve hükümet yeni bir adım daha attı. Torunlarıyla tatile giden büyük anne ve büyük babalar da indirimli kampanyalardan artık yararlanabiliyor.
Singapur’dan çocuklu ailelere 10 bin Euro destek
Uzak Doğu’nun refah seviyesi en yüksek ülkelerinden 5,5 milyon nüfuslu Singapur, yüzde 0,83 ile dünyanın en düşük nüfus artış hızından birine sahip. Hükümet bu sebeple çocuk yapan ailelere yaklaşık 10 bin Euro destek sağlıyor. Bunun yanında vergi indirimi ve uzun süre hamilelik izni gibi kolaylıklar da sunuyor. Ülke bunun yanında tek kişilik evler için yapılan apartmanların sayısını azaltıyor. Tüm bu uygulamalara rağmen henüz düzenli bir verim alınmış değil. Bu uygulamalar sonrası az da olsa doğum hızı artarken, 2018 yılında bu oranda yüzde 4’lük bir düşüş gözlemlenmiş.
Güney Kore: Çocuk yapmayı teşvik için her ayın 3’üncü çarşambası ‘aile günü’ kabul edildi
51 milyonu aşkın nüfusa sahip Uzak Doğu’nun gelişen yüzü Güney Kore’de hükümet çocuk yapan ailelere maddi destek veriyor. Bunun yanında devlet, ülkede bulunan kreş ve anaokulu sayısını da artırmış durumda. 2010 yılında hükümet ilginç bir uygulamaya gitti. Her ayın 3’üncü çarşambası ‘aile günü’ kabul edildi ve iş yerlerinin 19.30’da kapanması zorunlu hale getirildi. Ancak tüm bunlara rağmen doğum artış hızında olumlu yönde bir değişiklik görülmedi.
Putin’in ilginç çocuk teşviki projesi: 12 Eylül’de çocuk yap, 12 Haziran’da hediyeyi kap
Rusya da doğum hızını artırmak için farklı bir yönteme başvuran ülkelerden. 150 milyona yakın nüfusu olan ülkede 2007 yılında Devlet Başkanı Vladimir Putin’in isteğiyle 12 Eylül tarihi ‘tasarım günü’ olarak kabul edildi. Bu tarihten yaklaşık 9 ay 10 gün sonra, 12 Haziran’a yakın bir günde çocuğu olanlara devlet para, araba ya da beyaz eşya gibi hediyeler vereceğini açıkladı. Ancak bu uygulama işe yaramadı ve ülkenin nüfus artış hızı yüzde 0,3’te kaldı. Putin bu oranı 5 sene içerisinde yüzde 30’lara çekeceğini söylemişti. Ancak birçokları Putin’in bu uygulamasının tamamen reklam amaçlı yapıldığını söylüyor.
1960’ların Romanyası: Boşanmak, kürtaj, doğum kontrolü yasak
Romanya 1966 yılında, 25 yaşından büyük olup çocuğu olmayan kişilerden yüzde 20 daha fazla vergi alacağını açıklamıştı. Ülkede boşanma ve doğum kontrolü de yasaklandı. 1966’da boşanan çiftlerin sayısı 26 bin iken 1967’de bu sayı 28’e düştü. Polis, hastanelerde gizli kürtaj yapılmaması için baskınlar düzenliyordu. Tüm bu yasaklar kısa dönemde sonuç verdi ve 1-2 sene içerisinde yeni doğan bebeklerin sayısında iki kat artış görüldü. Ancak zamanla etkisini yitiren yasaklar sonrası uzun dönemde nüfus artış hızında bir değişme olmadı.
KAYNAK: EURONEWS / Kerem Congar
